Geçtiğimiz yıllarda evrensel öğrenci hareketi talepleri ekseninde mücadeleyi genişleten ve demokratik talepler kapsamında somut kazanımlar elde eden Hırvatistan öğrenci hareketinin deneyimleri aşağıda bizlere sunulmakta. Her ne kadar koşullar ve kullanılan araçlar ülkeden ülkeye değişse dahi ortaya atılan taleplerin ve ortaya konulan mücadele iradesinin evrenselliği göz önünde bulundurulmalıdır. Söz konusu olan bir şeylerin yapılabilirliğini göstermek olduğunda Hırvatistan’da yaşanılanları ve elde edilen kazanımları kendi özgülümüzde neoliberalizmin daha azgın koşullarının mevcut olduğu Türkiye’de var etmek biz Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğünü işgal edenlerin ardılları için hiçte ütopik bir hedef değildir. Lokal kafetarya işgalleri ve kantin boykotları’nın olması gerektiği üzere okul boykotlarına ve okul işgallerine dönüşmesi neoliberalizmin azgın koşullarının uygulandığı ve yasal düzenlemeler ve devletin orta vade kalkınma planları kapsamında hazırlanan Ulusal İstihdam Stratejisi bünyesinde gerçekleştirilecek olan “ *Eğitim-İstihdam ilişkisinin güçlendirilmesi ( Ömür boyu öğrenme saldırısı), “**İş gücü piyasasının esnekleştirilmesi ( güvenceli esneklik saldırısı)”, gibi sömürü koşullarının yasallaştırılması saldırıları üniversitelerde benzeri işgalleri gerçekleştirerek ve topyekün gençliği buna karşı hareketlendirerek mümkün olacaktır.

Üniversite İşgallerinden Önceki Süreç:
Hırvatistan 20 yıllık geçmişe sahip bir ülke. Öğrencilerin siyasi bir özne olduğunu söylemek mümkün değil. Ancak 2008’deki NATO’ya üyelik süreci öğrenci hareketinin tohumlarını atıyor. Baharda 5000 öğrenci NATO’yu protesto etmek için sokağa dökülüyor. Bu protestolarda öğrenciler kamu yararına dair ilk sözlerini söylüyor. Bir imza kampanyası başlatılıyor. Buna %25 oranında bir katılım oluyor. Ancak bu protestoların önemi hem öğrencilerin örgütlenme deneyimi kazanması hem de sivil toplum kuruluşları ile öğrenciler arasındaki ilk dayanışma ağlarının kurulması oluyor.

16.11.2011
Bugün Zagreb’den üniversitemize değişim programıyla gelen sevgili Nina Zagreb’de 2009 yılında gerçekleşip 8 ilde 20 üniversiteye yayılan 35 günlük öğrenci işgallerine dair deneyimlerini aktardı. Kendi pratiğimizle paralellikler ve ayrışan noktalar olduğunu gördük. Atölye sonunda kendi işgalimizi burada konuşulanlar üzerinden bir kez daha tartışmaya açabileceğimizi konuştuk.

Öğrenciler Hangi Talepler Etrafında Bir araya Geldi?
Öncelikle küçük gruplar halinde örgütlenmeye başladılar. Birden fazla talep etrafında daha heterojen bir örgütlülük söz konusuydu Bologna kriterlerinin uygulanmasına karşı çıkan gruplar vardı. Bunun yanında Bologna sürecine tümüyle karşı çıkmayan, yanlış şekilde uygulandığını söyleyenler de vardı.
2008 sonbaharında evrensel bir talep ortaya çıktı. Bu talep, parasız eğitimdi. Burada Hırvatistan’ın post-komünist ülkelerden olduğunu hatırlamak gerekiyor. Eğitim ve sağlık gibi hizmetler sosyal devlet anlayışıyla parasız olarak veriliyor. Ancak Bologna sürecinde harçlar alınmaya başlanıyor. Bu harçlar Hırvatistan’ın anayasasına da aykırı. Eğitim Bakanlığı eğitime ayrılan bütçenin kısılması kararını alıyor. Böylelikle lisans öğrenimi paralı hale getiriliyor.

İşgalin Tohumları:
Birkaç ay süren ve daha küçük gruplar arasında gerçekleşen toplaşmalardan sonra bu gruplar hocalarla da bir araya geldikleri büyük bir toplantı organize ediyor. 2 saatlik bir toplantının sonunda 500 kişi İŞGAL kararı veriyor. İlk etapta işgalin yalnızca 2-3 gün sürmesini bekliyorlar.

Eylem Stratejileri:
Sokak eylemleri yapıyorlar. “Parasız eğitim için korna çal!” gibi sloganlarla etraftaki insanları da eyleme dahil ediyorlar. Ancak bu yalnızca işgale dair kamuoyu oluşturmak için kullanılıyor. Çünkü bu tür eylemler daha kısa süre hafızalarda yer ediyor. Basın da ilgisini çabucak kaybediyor. Esas eylem biçimi işgal.
Sınıfları işgal ediyorlar. Ancak hocaların çalışma alanlarını, sınav salonlarını, kantinleri ve kütüphaneleri işgal etmiyorlar. Böylelikle özel mülklere dokunmamış, polis müdahalesinin önüne geçmişler. Ayrıca eylemlerine karşı muhalefeti de güçlendirmemişler.
İşgaller bilgi üretim süreçlerine dair söz söylemeyi de mümkün kılıyor. Üniversitenin git gide sermayeye hizmet eden kurumlara dönüşmesini eleştiriyorlar. İşgalci öğrenciler, kamu yararına dönük alternatif eğitim programlarını savunuyor. Derslikleri işgal bu mesajı iletmeyi mümkün kılıyor.

Neden Temsili Demokrasi Değil/ Neden Öğrenci Sendikası yada Öğrenci Temsilciliği ile Talepler Aktarılmamış da Doğrudan Demokrasi Kullanılmış?
Temsili demokrasinin öğrencilerin yararını gözetmekte başarısız olduğunu görmüşler. Temsilcileri manipüle etmek, pazarlık masasına oturtmak kolaymış. Ayrıca öğrenci temsilcileri bu görevi siyasi kariyerin ilk adımı olarak görüyorlar, dolayısıyla kişisel menfaat peşinde koşuyorlar.
Bunu yanında, doğrudan demokrasi hareketi meşrulaştırmış. Sadece öğrencilere değil, herkese açık toplantılar düzenlemişler. 900 kişilik salonda 1000’e yakın katılımcıyla toplantı yapmışlar.
Yalnız, çoğulcu demokrasi yöntemini uygulamışlar. Yani çoğunluğun kabul ettiği kararları uygulamışlar.

Açık Toplantılar:
Her akşam 20.00’de yapılmış. Her oturum 2 moderatör tarafından idare edilmiş. Bu moderatörler rotasyon usulüyle her toplantıda değişmiş.
Her toplantıdan önce genel kurallar okunmuş. Bu kurallar bir konuşmacı konuyu çok dağıttığında yada uzattığında moderatörün karışma yetkisi olması gibi kurallarmış.

Tartışma Konularının Belirlenmesi:
Çalışma grupları oluşturulmuş. Bu gruplar gönüllük esasına dayalı sorumluluk paylaşımı ile yürümüş. Ancak genel meclis gerektiğinde çalışma gruplarını dağıtma yetkisini elinde tutmuş. Bu çalışma grupları tartışmaların başlıklarını belirleyip gerektiğinde kısa sunumlar yaparak açık toplantıların içeriğine yön vermiş.

Çalışma Grupları:
1- Belge Analiz Grubu: Yönetmelikleri ve ilgili hukuki düzenlemeleri inceleyerek öneriler sunuyor.
2- Program Grubu: Günlük programı düzenliyor. (İçeriği belirleme yetkisi yok, daha çok günlük plan hazırlamak gibi bir yetkisi var.)
3- Medya: Her gün basın bildirisi hazırlanıp dağıtılıyor. Bakanlığn ve hükümetin verdiği tepkileri takip ederek bunlara karşı strateji geliştiriyorlar.
4- Güvenlik: Bu grup çok önemliymiş. Toplantı yaptıkları dersliklere hocaların gelerek ders yapmasını engellemekle yükümlü. İyi ayarlanmış vardiyalarla işliyor. Bir hocanın geldiğini öğrendiklerinde hem salonu haberdar ediyor hem de hocayı vaz geçirmek adına çeşitli stratejiler uyguluyorlar. Hoca dersliğe giderse son kertede hep birlikte protesto edip çıkartıyorlar.
5- Broşür dağıtım Grubu: günlük broşürlerini dağıtıyor. Araç ayarlamış ve başka kasabalara ve üniversitelere de dağıtmışlar. Diğer üniversitelerin örgütlenmesinde bu önemli rol oynamış.
6- Ufak protesto grupları: .bunlar sokak protestolarını örgütlüyor. (örneğin bir eylemde 10 kadar öğrenci yere yatıyor ve gelen geçene bu öğrencileri kaç paraya alırsınız diyorlar)
7- Yemekler öğrenci kooperatifini işleten bir grup kadın öğrenci tarafından yapılıyor.

Medya ile İlişkiler:
Medya sürekli manipülasyon eğilimde olduğu için bir basın kuruluşuna gidip haber yapmalarına izin vermiyorlar. Haber yapmak isteyen kuruluşlar toplantılara çağırılıyor. Ve sadece toplantının başlangıcında içeride olmasına müsaade ediliyor. Çünkü stratejilerini, takınacakları tutumu gizli tutmak istiyorlar.
Her toplantıda kürsüde farklı yüzler oluyor. Bu rotasyonu çok önemsiyorlar. Böylelikle medya yada Eğitim Bakanlığı manipüle etmek yada pazarlık yapmak için karşısında tek bir sorumlu bulamıyor. Kimseyi hedef alamıyor.
Her seferinde bunun pazarlık yapmayan ve anonim bir hareket olduğunu vurguluyorlar.
Bir de tüm toplantı ve eylemlerde çekim yapmasına izin verilen öğrenci var. Bir sorumluluğu devamlı olarak üstlenen tek öğrenci de o zaten.

İşgalin Süresi ve Kapsamı:
Zagreb Üniversitesi’nin Felsefe Fakültesi’nde başlayan işgal 8 şehirde 20 üniversiteye yayılıyor. 35 gün sürüyor.

İşgalciler ile Hocaların İlişkisi:
Felsefe Fakültesi’ndeki tüm hocalar destek oluyor işgale. Ancak bunun dışında hocaların destek olduğu söylenemez, bu ciddi bir eksiklikt.

İşgalin Kazanımları:
Öncelikle öğrenciler siyasi bir özne haline geliyorlar. Birkaç ay sonra ve yine bu yıl yapılan toplu öğrenci eylemleri de zaten bu duruma işaret ediyor. Lisans birinci sınıf ve yüksek lisans öğrenimi ücretsiz hale geliyor. Bununla birlikte dönemlik kayıt ücreti de kaldırılıyor. Ne yazık ki eğitimin tamamen ücretsiz olması sağlanamıyor. Ancak neoliberalleşme sürecinde bunca kazanımı da azımsamamak gerekir.

Geçtiğimiz yıllarda evrensel öğrenci hareketi talepleri ekseninde mücadeleyi genişleten ve demokratik talepler kapsamında somut kazanımlar elde eden Hırvatistan öğrenci hareketinin deneyimleri aşağıda bizlere sunulmakta. Her ne kadar koşullar ve kullanılan araçlar ülkeden ülkeye değişse dahi ortaya atılan taleplerin ve ortaya konulan mücadele iradesinin evrenselliği göz önünde bulundurulmalıdır. Söz konusu olan bir şeylerin yapılabilirliğini göstermek olduğunda Hırvatistan’da yaşanılanları ve elde edilen kazanımları kendi özgülümüzde neoliberalizmin daha azgın koşullarının mevcut olduğu Türkiye’de var etmek biz Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğünü işgal edenlerin ardılları için hiçte ütopik bir hedef değildir. Lokal kafetarya işgalleri ve kantin boykotları’nın olması gerektiği üzere okul boykotlarına ve okul işgallerine dönüşmesi neoliberalizmin azgın koşullarının uygulandığı ve yasal düzenlemeler ve devletin orta vade kalkınma planları kapsamında hazırlanan Ulusal İstihdam Stratejisi bünyesinde gerçekleştirilecek olan “ *Eğitim-İstihdam ilişkisinin güçlendirilmesi ( Ömür boyu öğrenme saldırısı), “**İş gücü piyasasının esnekleştirilmesi ( güvenceli esneklik saldırısı)”, gibi sömürü koşullarının yasallaştırılması saldırıları üniversitelerde benzeri işgalleri gerçekleştirerek ve topyekün gençliği buna karşı hareketlendirerek mümkün olacaktır.

* Eğitim-İstihdam ilişkisinin güçlendirilmesi ( hayat boyu öğrenme) ve ** İşgücü piyasasının esnekleştirilmesi ( güvenceli esneklik) kavramları hükümet tarafından hazırlanan Orta Vadeli Kalkınma Planı kapsamında oluşturulan Ulusal İstihdam Stratejisi’nin temel ilkelerinden olup ayrıntılı teşhiri Mart ayının 1’inde çıkacak olan Dergimiz Devrimci Proleter Gençlik’te yer alacaktır.